TODO: /blogs/entry/default.php
TODO: /blogs/entry/default.posts.php

Waarom je altijd zelf een weerwoord moet regelen als mediamerk

dick1 Dick Advocaat

Bestaat dat eigenlijk? Objectieve journalistiek? Natuurlijk niet, maar je kan wel een poging wagen om in de buurt te komen als maker. Wat ging er precies mis toen een grote landelijke krant het standpunt innam dat de KNVB per direct moest stoppen met de voetbalcompetitie?

Niet zo lang geleden luisterde ik naar een geweldige podcast waarin AD-journalisten vertelden over Feyenoord-coach Dick Advocaat. Het ging over zijn loopbaan, maar ze maakten ook een schets van Advocaats karakter; een sentimentele hele aardige man die niet van hele grote avonturen houdt, maar wel van zijn vak.

Een maand of twee daarvoor kwam ik op Twitter in een kleine discussie terecht met collega-journalist Mike Verweij, die op de sportredactie van de Telegraaf werkt. Prima vent verder volgens mij, een veel betere nieuwsjournalist dan ik ook, maar ik begon me destijds een beetje te storen aan de strakke lijn van de sportredactie van De Telegraaf die ik via de podcast volg. Als groot voetballiefhebber beluister ik altijd hun podcast en die uitgesproken meningen over van alles kan ik- op zich - altijd prima hebben. Waar ik me echter aan erger is als mensen hun eigen mening nooit eens bijstellen en alleen maar bronnen en argumenten opvoeren die zo'n mening ondersteunen. In een kroeg met je vrienden kom je daar nooit mee weg, maar bij een krant wel. Dat hadden ze al een keertje eerder gedaan door Ajax-coach Erik ten Hag te blijven bashen vorig seizoen, terwijl hij bijna in de finale stond van de Champions League. Nooit eens zeggen: ik zat fout en die gast kan wel degelijk iets.

Primeurtje niks mis mee
Ze hadden op 1 april bij De Telegraaf een perfecte primeur met technisch directeur van Ajax Marc Overmars, die vond dat de Eredivisie per direct stopgezet moest worden. Mede daardoor werd het Basiswegnarratief 'we moeten stoppen met voetballen want de samenleving heeft andere zorgen' de leidende op de sportredactie. Er was geen oog meer voor de argumenten van andere clubs en de KNVB, de bond die aanvankelijk de ontwikkelingen in Den Haag wilde afwachten voordat er een beslissing genomen moest worden. Er werd door de redactie zelfs een burgemeester gevonden die fel tegen voetballen was omdat het de openbare veiligheid zou aantasten. Natuurlijk is het perfect als je als journalist een mening hebt, maar waarom zou je die mening niet aanpassen als je iets meer kennis hebt en alle argumenten hebt gehoord? Mark Rutte was eerst tegen Zwarte Piet en later - toen hij wat argumenten had gehoord - was hij tegen. Daar wordt een mens slimmer van.

Ik vroeg op Twitter zo'n beetje aan Verweij waarom ze niet wat meer de verschillende argumenten bij elkaar zetten zodat ook de 'nog even wachten met beslissen kant' aan bod komt. Ik zei - misschien een beetje onhandig, maar het was geen verwijt - dat het als Telegraaf logisch is om een standpunt in te nemen, maar waarom zou je jouw eigen mening niet eens onder de loep houden? Of ik wel een echte journalist was, was daarop de vraag die via DM binnenkwam. Prima Mike, je mag boos op mij zijn hoor. Toen de KNVB, na de uitspraak van Rutte dat er pas vanaf 1 september gevoetbald kan worden, besloot om te stoppen met het lopende seizoen, was dat volgens de Telegraaf een prima beslissing. Ondertussen besloten de landen om ons heen echter, door de beter wordende ziekenhuiscijfers én de noodzaak om het tv-geld binnen te halen, bijna allemaal weer te gaan voetballen in mei en juni. Iedereen was het er erover eens in de voetbalwereld dat de KNVB veel te snel had aangestuurd op stoppen en dat er zeker mogelijkheden waren om te lobbyen voor wedstrijden voor 1 september zonder publiek.

Oneens
Ik lees niet dagelijks alle sportkranten, maar volg wel altijd de redactie-podcasts van AD, NOS, Fox en FC Afkicken en het viel op dat op die redacties iedereen het met elkaar oneens was over stoppen, doorgaan of nog even aankijken. Het liep allemaal door elkaar zoals het hoort op een redactie (en in het leven). Ook konden ze daar prima twee discussies scheiden; die van het virus aan de ene kant en dat je stevige maatregelen moet nemen en aan de andere kant het voetballen dat - zo blijkt nu in Duitsland - prima had gekund met heel veel maatregelen.

Na zo'n discussie kan je kijken naar wat basistheorietjes van de communicatiewetenschap en een daarvan is een begrip dat 'media bias' wordt genoemd. Het gaat erom dat je als journalist wel heel objectief wil zijn, maar dat je heel vaak onbewust de taal spreekt van een redactie. Er is een bepaalde dominante verhaallijn uitgezet en daar zoek je vervolgens de argumenten bij. Op die manier kom je bij de vraag uit of objectiviteit eigenlijk wel bestaat en dan is het altijd goed om de gezaghebbende podcast 'Onder mediadoctoren' te checken, de podcast van communicatiewetenschappers Linda Duits en Vincent Crone die furore maakten door heel inhoudelijk de verhouding tussen het virus en media bloot te leggen. Zij hadden vier jaar geleden hoogleraar Communicatiewetenschap aan de UVA Rens Vliegenthart te gast, die gespecialiseerd is in politieke communicatie. Ze zochten in de podcast naar een definitie van objectieve journalistiek en kwamen uit bij: het verzamelen van feiten in plaats van meningen en dat je een gebeurtenis van meerdere kanten moet belichten. Vliegenthart stelde echter ook dat het lastig is, want de manier waarop je de feiten en de meningen verzamelt, is per definitie subjectief. Het ideaal van de objectieve journalistiek komt uit de negentiende eeuw toen in Nederland de verzuiling begon. Linda Duits vraagt aan Vliegenthart of de journalistiek destijds objectief was. Hij stelde dat je er op twee manieren naar kan kijken; ja, het nieuws was gekleurd door de zuil, maar daardoor kwamen bij elkaar opgeteld de verschillende meningen wel aan bod.

Framing
Vliegenthart schreef zijn proefschrift over framing in het immigratiedebat, waarop Duits vraagt of framing niet sowieso het bewijs is dat objectiviteit niet bestaat. Vliegenthart is het daarmee eens en benadrukt dat we framing niet slecht moeten vinden, want elke berichtgeving is op een bepaalde manier geframed. Dat klopt natuurlijk, maar ik zou dan pleiten voor iets meer zelfbewustzijn van het feit dat je als journalist door de vraag die je wilt beantwoorden en door de selectie van bronnen altijd subjectief bent. Het begint in ieder geval met een open vraag stellen, een vraag dus waar je nog geen antwoord op gaat formuleren. Dus bijvoorbeeld: moeten we doorgaan met de Eredivisie? Daar zoek je vervolgens verschillende meningen bij en dan trek je een conclusie waarbij het ook een mogelijkheid is dat je de lezer zelf zijn mening laat vormen. Dus dat je op zoek gaat naar de grenzen van je objectiviteit en niet een mening de dominante maakt op een redactie. Nu koos De Telegraaf, waarschijnlijk uit oprechte overtuiging, voor de lijn Overmars/burgemeester van Eindhoven. Diezelfde insteek geldt trouwens ook voor de hoofdredacteur van De Volkskrant die zo'n beetje vindt dat we de keuzes van het RIVM niet teveel moeten bevragen, dat is nog erger dan vasthouden aan je eigen standpunt.

Weerwoord
In een Podcast over media was publicist Bas Heijne onlangs te gast en die had een mooi gesprek met de mannen. Het ging op een bijna filosofische manier over de wijze waarop de journalistiek zou moeten omgaan met de maatregelen die Mark Rutte neemt in coronatijden. Heijne vond dat de journalistiek iets te enthousiast was over het beleid van Rutte, dat er wel iets meer weerwoord mocht komen op de lijnen van het RIVM en de overheid. Ik ga hem niet citeren, maar ik begreep zoiets als: het beleid moet altijd door een filter van kritiek van de oppositie en de journalistiek, zodat er betere keuzes gemaakt worden. Ofwel: je moet altijd een weerwoord hebben want daar wordt een mening beter van. En zo is het natuurlijk; er moet altijd iemand zijn die zegt: zullen we het anders even op een andere manier bekijken. Nee objectiviteit bestaat niet en een mening is alleen maar goed, maar het is een prima streven om alle argumenten bij elkaar te zetten. 

Weten jullie waarom Dick Advocaat altijd Cor Pot meeneemt als assistent-trainer? Omdat de frivole stapper en man van de wereld Pot over zo'n beetje alles anders denkt dan de behoudende Advocaat. Feyenoord werd er bijna kampioen door.

Vragen?
Direct onze hulp nodig?
Wij nemen contact met u op.
Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

More stories.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://www.candidplatform.com/