TODO: /blogs/entry/default.php
TODO: /blogs/entry/default.posts.php

Kiezen: je privacy of je leven?

Corona-app2 Corona app

Zijn we bereid een deel van onze privacy op te geven om terug te keren naar een min of meer normale samenleving? Die vraag is actueel nu de regering apps wil inzetten tegen de verspreiding van het Coronavirus. Alleen de Chinese en Koreaanse cybercontrole die we ooit verfoeiden lijkt ons te kunnen helpen om onze levens en onze economie te redden.

Een app die je waarschuwt dat je in contact bent geweest met iemand die is besmet met het Coronavirus, zodat je in quarantaine gaat. Als het kan eentje die ook nog je temperatuur meet om te kijken of je koorts hebt. Het lijkt zo simpel. Een paar whizzkids van een hightech startup kunnen hem waarschijnlijk in een week bouwen en in de app stores zetten. Maar in het tijdperk van privacywet AVG/GDPR is dat een ander verhaal. Een app die precies bijhoudt waar je geweest bent en met wie je in contact bent gekomen, zou zo uit het - de laatste tijd veel aangehaalde - boek 1984 van George Orwell kunnen komen. Big Brother in optima forma. Geen fictie, maar werkelijkheid.

Marketing technologie

Dus toen minister Hugo de Jonge op 8 april tijdens een persconferentie aankondigde dat Nederland een dergelijke app wil inzetten om mensen met Corona op te sporen, was een nieuw trending topic geboren voor media, talkshows en discussies op social media. Steevast luidt de vraag: hoe ver kun je als overheid gaan? Mag je locatiedata van burgers verzamelen, opslaan en gebruiken? Hoe groot is de inbreuk op onze privacy? In de marketingwereld speelt deze vraag al langer. Dan gaat het om het verzamelen van cookies, het opwerpen van cookiewalls door uitgevers, of het verzamelen van persoonsgegevens voor programmatic advertising. Dat toont in elk geval aan dat de technologie om mensen digitaal te volgen volop aanwezig is.

Gezondheidscode

Diezelfde technologie wordt tijdens de Corona-crisis ingezet door landen als China en Zuid-Korea, waar techbedrijven als Tencent en Alibaba nog veel dieper in de samenleving zijn doorgedrongen dan Google en Facebook hier in het westen. In China kenden we al het social credit score systeem, waarbij mensen online, op social media en zelfs door verkeerscamera's op straat gevolgd worden en punten krijgen. Die score bepaalt of ze een studie kunnen volgen, een lening krijgen of een vakantie kunnen boeken. Tijdens de Coronacrisis ontwikkelde Alibaba een speciale app met een QR-code die iemands besmettingsrisico weergeeft. Chinezen moeten op de app een vragenlijst over hun gezondheid invullen en krijgen daarna een groene, gele of rode gezondheidscode. Ze moeten die code tonen als ze ergens naartoe willen. Alleen met een groene code kom je voorbij de poortjes op luchthavens, trein-, metro- of busstations, in supermarkten, openbare wc's of zelfs in je eigen wooncomplex. Wie een gele code heeft moet zeven dagen in quarantaine, wie een rode code heeft veertien dagen. Klein detail: de app installeert ook een programmaatje op de smartphone dat je locatie deelt met de politie.

Honderd meter

Zuid-Korea gebruikt verschillende apps om de besmetting met het Coronavirus te bestrijden. Na de uitbraak van het Mers-virus in 2015 voerde het land speciale wetten in om mensen via hun smartphone te mogen volgen. Tijdens de Corona-crisis wordt via apps gecontroleerd of besmette mensen zich wel aan de quarantaine houden. Sinds medio februari kunnen Koreanen een app installeren die hen waarschuwt als ze op honderd meter afstand komen van een plek waar een Coronabesmetting is vastgesteld.

Het werkt wel

Privacy lijkt in deze landen geen issue. Maar wat je er ook van mag vinden; gecombineerd met een harde lockdown en veelvuldig testen lijken dit soort Big Brother-apps te werken. Zuid-Korea, een land met 51 miljoen inwoners, telt slechts 200 Coronadoden. China, een land met 1,4 miljard inwoners, telt slechts een paar duizend doden, al zetten deskundigen daar vraagtekens bij. Ook in een land als Nederland kloppen de cijfers trouwens niet, zo blijkt uit de vergelijking tussen de RIVM en CBS-cijfers van het aantal sterfgevallen.

In elk geval staan Apple en Google te trappelen om regeringen met hun technologie bij te staan in het traceren van Corona-besmettingen.

Depressie

De vraag is dus of de inzet van een dergelijke app ook de Nederlandse maatregelen kan verzachten. Want bedenk goed: de anderhalve meter-samenleving van Rutte is een samenleving zonder cafés, terrassen of restaurants. Zonder kappers en rijscholen. Zonder bioscopen, musea, theaters. Zonder festivals en popconcerten. Zonder markten en evenementen. Zonder vakanties en bruiloften. Zonder voetbalwedstrijden en andere grote sportevenementen. Een samenleving met een economische depressie die zijn weerga niet kent, met miljoenen werklozen en duizenden failliete bedrijven. De Jort Kelders van deze wereld stellen terecht de vraag of die ramp niet net zo erg is als het virus zelf.

Entreebewijs

Hoe fijn zou het dus zijn als je met een groene code op je telefoon wel bij dat festival of restaurant naar binnen mag? Dat je met je app wel je bruiloft kunt vieren of op vakantie kan. Dat winkels en musea weer open kunnen en die ****kinderen na weken weer naar school gaan. Iedereen met een rode code blijft thuis. De kwetsbare mensen ook, zolang er geen vaccin is. Zo is je smartphone voortaan je entreebewijs.

Pivacywaakhond

Het inzetten en het gebruik van zo'n app valt of staat echter met de mate waarin onze privacy gewaarborgd wordt. Onze privacywaakhond, de Autoriteit Persoonsgegevens, waarschuwde meteen voor Chinese toestanden. Een week voor de persconferentie van het kabinet stelde AP-voorzitter Aleid Wolfsen dat het gebruik van locatiegegevens alleen kan als daar een speciale wettelijke regeling voor wordt opgetuigd. Telecom- en techbedrijven mogen geen gegevens delen, alleen wanneer gebruikers daar toestemming voor geven. Ook dit is in de marketingwereld al jaren het grootste dilemma, iets wat tot nu toe wordt opgelost met cookieconsent. In zijn blog zegt Wolfsen dat we ervoor moeten waken om af te stevenen op een surveillancestaat en de Corona-app niet als een Paard van Troje moeten omarmen. Mensen 'tracken' gaat volgens hem heel ver. ,,Beeld u zich eens in: een overheid die inzicht heeft in iedere stap die u zet. Weet welke religieuze instelling u bezoekt. Hoe vaak u de deur uit gaat. Of hoe weinig u sport. En wat gebeurt er dan na de crisis met zo'n trackingsysteem? Een systeem dat misschien 'toch ook wel handig is voor andere toepassingen'. Daar krijg je toch slapeloze nachten van! Want geloof mij, er staan genoeg organisaties te popelen aan de poorten van uw privacy. Dan is het wachten op de volgende crisis voordat uw privéleven ook voor hen toegankelijk is," aldus Wolfsen.

Brenno de Winter

Volgens beveiligings- en privacy-expert Brenno de Winter botsen in de discussie over dit soort apps twee grondrechten met elkaar: het recht op leven en het recht op een persoonlijke levenssfeer. Op het eerste gezicht is de keuze dus eenvoudig: je wilt niet dood. Volgens hem is dat echter een discussietrucje om de privacy van mensen in te perken. Een Corona-app kan volgens De Winter allerlei ongewenste bijeffecten hebben als er niet op een zorgvuldige manier met persoonlijke data wordt omgegaan. Gaan verzekeraars mensen weigeren als ze Corona hebben? Word je meteen beboet als de app zegt dat je te dicht bij een Coronapatiënt hebt gestaan? Als mensen er geen vertrouwen in hebben wordt de app niet gebruikt en mist hij zijn doel. Bovendien werkt anonimiteit in big data alleen als zoveel mogelijk mensen meedoen.

Samen met andere deskundigen heeft De Winter zich aangesloten bij het manifest 'Veilig tegen Corona'. Daarin staan tien uitgangspunten waar zo'n Corona-app aan moet voldoen. Zo moet hij vrijwillig zijn, veilig en betrouwbaar, tijdelijk, niet tot individuen herleidbaar en zonder een databank met centraal opgeslagen persoonsgegevens.

Arjen Lubach

Als het gaat om het stellen van lastige maar wel relevante vragen over de Corona-app is Arjen Lubach weer de meester. Zomaar akkoord gaan met een app waarvan je niet eens weet wat ie doet is zo'n beetje het domste wat mensen kunnen doen, betoogde hij in zijn programma. Relevante vragen zijn onder meer: wordt de app verplicht of vrijwillig? Anoniem of niet? Wie slaat alle data op? Mag je baas eisen dat je de app installeert of laat zien? Mag je nog met het openbaar vervoer reizen zonder app? Als je buurman Corona heeft en je negeert de meldingen die door de muur komen, wat dan? Word je gecompenseerd als je van de app twee weken niet mag werken? Hoe lang moet iemand in je buurt zijn om als contact te gelden? Eerst nadenken dus, stelt Lubach.

Onschuldig

Tot nu toe gaat het met onze privacy vooral mis als creditcardmaatschappijen klantgegevens verliezen, als een domme ambtenaar een usb-stick met persoonsgegevens kwijtraakt of als Facebook of de tennisbond onze persoonsgegevens verkopen voor politieke of commerciële doeleinden. Het ergste wat ons kan overkomen is een ongewenste advertentie van Russische internettrollen of een aanbieding van ongure bedrijfjes. Zou onze Corona-app straks misbruikt worden door pop-up reclame voor handgel of Auping mondkapjes?

Of denken we echt dat een democratische regering als de onze de app misbruikt om van Nederland een politiestaat te maken, zoals China? Zolang je geen moordenaar, terrorist of overvaller bent die een alibi nodig heeft, zijn locatiedata tamelijk onschuldig. De politie en veiligheidsdiensten als de NSA kunnen trouwens nu al onze gehele communicatie onderscheppen.

Onvrije vrijheid

Als de bouw van een app die aan alle regeltjes en wetten voldoet nog een half jaar duurt, kunnen we de helft van onze horeca, cultuursector, evenementenindustrie, reisbranche, media en marketingbranche, retail, kleine zelfstandigen en andere zwaar getroffen sectoren afschrijven. Ook blijven we dan oncontroleerbare pieken in Coronabesmettingen zien. De vraag is dus wat zwaarder weegt: onze privacy of ons leven. Wat geven we op? Durven we onze privacy in handen te leggen van big data en algoritmes, onfeilbaar en zonder menselijke willekeur? Of leggen we ons neer bij een anderhalve meter-samenleving, waarin we vrij zijn, maar nergens meer heen kunnen?

Vragen?
Direct onze hulp nodig?
Wij nemen contact met u op.
Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

Invalid Input

More stories.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://www.candidplatform.com/